fb_header2.jpg


Dział

Wierzenia Polan:

wierzenia-polan_iko2.jpg

liniaszara100.jpg
Nasze Forum:

Forum_Weneda_Mitologia_Staropolska2.jpg

www.Weneda.net

liniaszara100.jpg

BogowiePolscy
na Facebooku:
facebook-icon.png
Już ponad 6530
osób
pulubiło
nasz profil,

zapraszamy!
liniaszara100.jpg
Nasz profil
na Twitterze:

twitter-icon.png
liniaszara100.jpg
"Do tych czasów
w Polsce święto tej
[Dziewanny]
święcą, czyniąc
sobótki, paląc ognie
tamże śpiewając
pieśni [miłosne]".
-- Marcin z Urzędowa (1500-1573)

liniaszara100.jpg

Materiały
pomocnicze


liniaszara100.jpg

Galeria
Bogów Polskich:

DziewannaPM.jpg


liniaszara100.jpg
Współpraca:

Patrimonium_Europae2.png
liniaszara100.jpg

Pieczec_Akademii_Krakowskiej_za_Jagielly.png

Najstars
ze znane
źródło o
bogach
polskich
(1405 r.)
powołujące
się na
wcześniejsze
kroniki
oraz żywe obrzędy
zielonoświątkowe:
Postylla Łukasza z
Wielkiego
Koźmina.

liniaszara100.jpg

Aktualności

1 2 ... 4 Strona Następna

Weneda.net - nowa odsłona serwisu!

2016-03-17,00:49:51


Po kilku tygodniach prac i próbnego rozruchu przedstawiamy nową wersję naszego równoległego projektu i strony internetowej - Weneda.net. Od teraz, dzięki oparciu o aktualne i nowsze rozwiązania techniczne projekt Weneda zyskuje nową szatę, a przede wszystkim funkcjonalność serwisu internetowego. Również od tej chwili prezentowanie nowych treści będzie znacznie łatwiejsze i jak mamy nadzieję znacznie częstsze.


A tymczasem zapraszamy serdecznie, szczególnie wszystkich stykających się po raz pierwszy z naszym serwisem, do działów „O projekcie”, „O nazwie Weneda” oraz galerii grafik tworzonych przez naszych ilustratorów. Zapraszamy!



liniaszara.jpg

Udało się!!!

2015-08-06,18:19:41



Jesteście wspaniali! :) Dzięki Wam rozpoczynamy realizację aż TRZECH - na ten moment - celów zbiórki! W jej trakcie nasz projekt wsparło 188 osób, a przy tym zebraliśmy aż 291% kwoty niezbędnej do ufundowania pierwszego progu projektu. To dużo więcej od średniej dla udanych projektów w serwisie PolakPotrafi! W ramach bieżącej odsłony projektu powstanie w sumie 10 prac wyobrażających bóstwa i demony (a których ślady możemy odnotować na terenie naszego kraju) oraz 8 prac przedstawiających legendarnych władców i władczynie Polski (również w pewnej części identyfikowanych w badaniach współczesnych z obrazami dawnych bóstw). Pierwszą wspomnianą serię (pierwszy i trzeci próg projektu) wykona Kazimierz Perkowski, serię drugą Jacek Kuziemski (drugi próg projektu). Wszystkie cele oraz termin ich realizacji opisujemy szczegółowo na stronie projektu: http://polakpotrafi.pl/projekt/bostwa-i-demony Wszystkie nagrody - będące wydrukami/reprodukcjami - zostaną przesłane zaraz po opublikowaniu ilustracji zgodnie z terminem zadeklarowanym w projekcie. W tym okresie zaistnieje również możliwość wyboru do druku (jako nagrody) prac starszych. Oczywiście o wszystkich aktualnościach dziejących się wokół naszej inicjatywy będziemy informować na bieżąco. Serdecznie i bardzo gorąco dziękujemy!

trzeci cel_PolakPotrafi.jpg

Równocześnie bardzo dziękujemy wszystkim przyjaciołom projektu za okazane wsparcie organizacyjne i medialne. Instytucje, firmy, serwisy i zespoły bez pomocy których projekt nie doszedłby do skutku to przede wszystkim: Karkonoskie Tajemnice, Patrimonium Europae, Percival, Żywiołak, Polska Magiczna i Smaki z Polski. Osoby, którym chcielibyśmy szczególnie podziękować za okazaną pomoc medialną to przede wszystkim: Katarzyna Paczyńska, Łukasz Narolski, Agnieszka Jeske, Dawid Zbigniew Walkowiak, Tomasz Rogaliński, Maciej Witulski, Witold Jabłoński, Jakub Napoleon Gajdziński, Anna Białka, Krzysztof Bronowski, Wojciech Jóźwiak, Agnieszka Sawicz, Przemysław Mrugacz, Anna Dobrosława Koprowska-Głowacka, Konrad Holzer, Tomasz Nauwerk, Dagmara Trembicka-Brzozowska i Piotr Kalsztyn. Dziękujemy redakcji serwisu PolakPotrafi za pomoc i wszystkie rady. Dziękujemy gorąco również wszystkim osobom, z którymi nie mieliśmy okazji do nawiązania bezpośredniego kontaktu, a które wsparły nas pomocą medialną w trakcie zbiorki. Jeszcze raz dziękujemy!

---

Otrzymujemy wiele pytań o możliwość realizacji czwartego celu naszego projektu, czyli szczegółowej mapy przedstawiającej dawne miejsca kultowe z terenu Polski. Chcemy to zrobić i obiecujemy, że nie zapomnimy o tej idei nawet jeśli ostatecznie zebrana kwota okaże się mniejsza od ustalonej w projekcie. Będziemy szukać możliwości zrealizowania takiej mapy w jak najszerszym zakresie.

Kolejne liczne pytania jakie otrzymujemy to prośby o umożliwienie wsparcia projektu osobom przebywającym poza granicą Polski. Mocno rozważamy taką możliwość, wstępnie poprzez serwis PayPal. O sprawie będziemy jeszcze informować.

---


liniaszara.jpg

Drugi cel projektu osiągnięty, rozpoczynamy walkę o trzeci!

2015-07-22,12:51:17



Udało się! Dzięki wsparciu udzielonemu przez Karkonoskie Tajemnice z Karpacza rozpoczynamy walkę już o trzeci cel i próg naszego projektu!

Serdecznie dziękujemy, a wszystkich zainteresowanych dalszym rozwojem naszej inicjatywy gorąco prosimy o kolejne wsparcie!

Weneda_Karkonoskie_Tajemnice03.jpg

Nasz projekt można wesprzeć pod adresem: http://polakpotrafi.pl/projekt/bostwa-i-demony

Do końca zbiórki pozostało już tylko 15 dni! Tymczasem zapraszamy do Karpacza oraz na stronę internetową Karkonoskich Tajemnic:

http://www.karkonoskietajemnice.pl i http://www.facebook.com/karkonoskietajemnice.

Zapraszamy! Na ilustracji wyobrażenie Ducha Gór (po lewej) autorstwa Jacka Kuziemskiego, pochodzące z książki Katarzyny Paczyńskiej "Karkonoskie Tajemnice, czyli o Duchu Gór wieści zasłyszane" (wydawnictwo Ad Rem 2015), którą przy okazji polecamy.



liniaszara.jpg

Pierwszy próg projektu osiągnięty!

2015-07-17,09:38:21


Pierwszy cel osiągnięty! Jesteście wspaniali! :) Teraz walczymy o drugi próg realizacji projektu, czyli o wykonanie serii ilustracji wyobrażających legendarnych i mitologicznych władców Polski. Od dziś mamy już tylko 20 dni na ufundowanie kolejnych progów projektu. Zapraszamy i prosimy o dalsze wsparcie!

Weneda_PolakPotrafi.jpg

Link do naszego projektu: http://polakpotrafi.pl/projekt/bostwa-i-demony



liniaszara.jpg

Patronat Karkonoskich Tajemnic

2015-07-15,10:35:28



Miło nam poinformować, że również Karkonoskie Tajemnice z Karpacza objęły nasz projekt oficjalnym patronatem. Tymczasem zapraszamy gorąco do dalszego wsparcia inicjatywy!

http://www.facebook.com/karkonoskietajemnice/posts/879546412121912


liniaszara.jpg

Patrimonium Europae

2015-06-25,11:05:17


Dziękujemy za tak duże zainteresowanie projektem już w pierwszych dniach zbiórki! :) Jednocześnie prosimy o dalsze wsparcie: przed nami jeszcze długa droga.


A tymczasem miło nam poinformować, iż oficjalny patronat nad naszym projektem objęła fundacja Patrimonium Europae.

Więcej: www.facebook.com/Patrimonium

liniaszara.jpg

Bóstwa i demony w dawnej Polsce - seria ilustracji

2015-06-21,22:00:47


Największy polski serwis crowdfundingowy PolakPotrafi.pl zaakceptował nasz wniosek! Jak nigdy wcześniej zbliża nas to do reaktywacji projektu oraz przede wszystkim powstania nowej serii ilustracji i towarzyszącej im dokumentacji.


Nasz projekt dostępny jest pod adresem: www.polakpotrafi.pl/projekt/bostwa-i-demony

Gorąco zapraszamy i prosimy o wsparcie!



liniaszara.jpg

Jaś i Ognisty Wilk

2014-10-14,10:04:59

zeus-meilichios-4th-century-b-c.png
Jaś odnaleziony (część czwarta) - Zapraszamy do lektury czwartej części cyklu "Jaś odnaleziony", w którym - pośród szeregu kolejnych skojarzeń słowiańskich i europejskich - na plan pierwszy wysuwają się tym razem rosyjski Jasza/Jaszer oraz celtycki Esus. W niniejszym odcinku mowa będzie o pierwszym z wymienionych. Warto zauważyć, że w Polsce jest to postać właściwie nieznana. Tymczasem zważywszy na liczne analogie do polskiego Jasia czy gromowładnego Jowisza-Jeszy (z przekazu Jana Długosza), wątek Jaszera wydaje się być szczególnie ciekawy.

liniaszara.jpg

Sobótka na Kaszubach i Kociewiu

2014-06-18,07:54:29

Kaszuby_i_Kociewie_okladka.jpg

Sobótka na terenie Pomorza Gdańskiego
, relacje z Kaszub i Kociewia zebrane, omówione i opublikowane w drugiej połowie XIX wieku przez Józefa Łęgowskiego i Floriana Ceynowę. Wszystkie zamieszczone fragmenty pochodzą z publikacji "Kaszuby i Kociewie - Jezyk, zwyczaje, przesądy, podania, zagadki i pieśni ludowe w północnej części Prus Zachodnich" z roku 1892 oraz pisma "Nadwiślanin" z roku 1851. Zapraszamy.

liniaszara.jpg

Jaś odnaleziony - część trzecia

2014-05-12,06:53:16


Janosik_i_Maryna.jpg

Ludowy Jaś wśród bogów, czartów i czarownic, a do tego na Łysej Górze? Trzecia część cyklu to przede wszystkim przykłady wierzeń lokujących polskiego Jasia - co dziś może wydawać się zaskakujące - w towarzystwie bóstw i istot nadprzyrodzonych. Zapraszamy do lektury.

liniaszara.jpg

Świętowit - ilustracja

2014-04-11,22:23:35


Trzecie, a zarazem docelowe uzupełnienie ilustracji wyobrażającej boga Świętowita. Zapraszamy.

01_SwietowitJessa_iko.jpg

Świętowit - jeden z naczelnych bogów Lechitów, wyobrażany w czterech połączonych postaciach. Obdarzający swych wyznawców pomyślnością i siłą militarną, uznawany za boga gromowładnego - w pokrewnej tradycji staropolskiej cechy te posiada bóg Jasz, Jesza lub Piorun. Atrybuty Świętowita to ekwipunek wojownika oraz róg z miodem pitnym pozwalający widzieć przyszłość. Jego święte zwierzę to biały rumak. Świętowit wiązany jest również z mocą Księżyca, którego nazwa w języku polskim oznacza władcę lub syna władcy.

Svantovit– one of the highest gods of Lechites, depicted as four figures merged together. He grants his followers with good fortune and military strength. He is considered to be thunder-wielding – in a similar old Polish tradition the same qualities are assigned to god Jasz, Jesza or Piorun. Svantovit (pol. Świętowit) is attributed with warrior’s equipment and a drinking horn with mead which allows him to see future. His sacred animal is a white stallion. Svantovit is also connected to the power of the Moon, whose name (pol. Księżyc) in Polish means a ruler, or a son of a ruler.

Autor grafiki: Kazimierz Perkowski
Tłumaczenie angielskie: Przemko z Koła

Więcej informacji:

http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99towit

http://pl.wikipedia.org/wiki/Jesza


http://pl.wikipedia.org/wiki/Plemiona_lechickie

http://www.bogowiepolscy.net/jasz-jesza.html

liniaszara.jpg

Mistrz Twardowski jako mag i alchemik

2014-03-14,18:12:44

Mistrz Jan Twardowski jako mag i alchemik na jednej z najnowszych ilustracji autorstwa Jacka Kuziemskiego. Warto przy tej okazji przybliżyć szereg cech Mistrza Twardowskiego nieodnoszących się do jego sylwetki historycznej (czy raczej pseudo-historycznej), a tych legendarnych, będących nośnikiem wierzeń znacznie starszych.

Jan_Twardowski_alchemik_iko.jpg
Mistrz Twardowski jako mag i alchemik, rys. Jacek Kuziemski.

Mimo, że Jan Twardowski pozostaje jedną z najpopularniejszych postaci mitologii staropolskiej to nie zawsze znane są badania jakie poczyniono w tym zakresie nie tylko w ostatnich latach ale i dekadach. Na uwagę zasługuje tu przede wszystkim możliwe powiązanie nazwiska "Twardowski" z prasłowiańskim "twrd" - "twъrdъ/twardy", stanowiącym między innymi bezpośrednie określenie firmamentu niebieskiego (który jak wierzono zbudowany był ze skały). Pojęcie to wiązano w wierzeniach indoeuropejskich w pierwszym rzędzie z pierwiastkiem męskim skąd częste kojarzenie boga nieba właśnie ze skałą i kamieniem.

Z powyższymi znaczeniami, oprócz zamieszkania na Księżycu, ściśle współgrają legendarne umiejętności Mistrza Twardowskiego czyli magia i alchemia. Są one, jak zauważa jeden z najwybitniejszych religioznawców Mircea Eliade bezpośrednio związane z dawniejszym wyobrażeniem boskiego kowala, np. greckiego Hefajstosa czy staroruskiego Swaroga (podobnie jak kulawość czy w dalszej transformacji symbolizujące ją zwierzęce nogi). Dodajmy, że w Polsce obok Jana Twardowskiego z postacią boskiego kowala wiązani są także legendarny król Krak oraz tajemnicze bóstwo o imieniu Kuj bądź Kij wzmiankowane w 1405 roku przez Łukasza z Wielkiego Koźmina. Co ciekawe, centralne postacie polskich/ludowych pieśni obrzędowych to często właśnie kowale lub kowalczykowie (czyli synowie/pomocnicy kowala).

Więcej:

http://rwpwb.blogspot.com/2014/01/mistrz-twardowski.html

Kowale i Alchemicy (kilka przemyśleń po lekturze książki Mircea Eliade)


http://forum.weneda.net/viewtopic.php?f=9&t=72

Bibliografia notki:

- J. Zinkow, Krakowskie podania, legendy i zwyczaje. Kraków 2007.
- J. Zielina, Wierzenia Prasłowian, Kraków 2011.
- R. Tomicki, Słowiański mit kosmogoniczny, Etnografia Polska, t. XX, z. 1, 1976.


liniaszara.jpg

Popielec w Pińczowie

2014-03-03,23:18:16



Tradycyjne zwyczaje popielcowe jakie uchwycił i zapisał w drugiej połowie XIX w. wybitny badacz regionu kieleckiego ks. Władysław Siarkowski należą do jednych z najciekawszych, często wręcz zdumiewających jak na przykład zwyczaj ku czci trzechtajemniczych bogów.


Siarkowski_Pinczow_iko.jpg

Szczególnie w okolicach Pińczowa ludowe obrzędy popielcowe odbiegały radykalnie od oficjalnych, a nawet pozostawały w świadomej opozycji do nich, równocześnie pozostając wyraźnym przedłużeniem obrzędowości Zapustów. Zapraszamy do lektury relacji Władysława Siarkowskiego.


liniaszara.jpg

Kaszubskie olbrzymy - Stolemy

2014-02-17,22:09:25

Interesujący zbiór legend o kaszubskich olbrzymach - Stolemach. Zapraszamy:

http://forum.weneda.net/viewtopic.php?f=3&t=40





liniaszara.jpg

Zapusty czy Walentynki?

2014-02-11,22:39:16


Staropolskie_Zapusty_iko.jpg
Ilustracje: Karol Czerniawski, "O tańcach narodowych…", Warszawa 1860.

Zwolenników jak i przeciwników współczesnych Walentynek mogłoby zapewne pogodzić inne, znacznie starsze, zimowe święto miłości i zabawy: staropolskie Zapusty. W swojej przebogatej obrzędowości Zapusty przechowywały lub przechowują nadal cały szereg wątków o charakterze przedchrześcijańskim. Nic zatem dziwnego, że już w XVI w. ks. Jakub Wujek potępiał to święto pisząc: "Mięsopusty od czarta wymyślone bardzo pilnie zachowują."

Luzyckie_Zapusty.jpg
Współczesny łużycki pochód par: „Zapustowy pśeśěg",
fot. www.cottbus.de.

Jednym z najważniejszych elementów staropolskich jak i łużyckich Zapustów - oprócz radosnej biesiady, grup przebierańców czy kuligów - było kojarzenie par, a nawet ich zaręczyny i zaślubiny. Pod tym względem Zapusty pozostawały więc zimowym odpowiednikiem wiosenno-letniej Sobótki. Do dziś w związku z powyższym na Łużycach praktykowany jest uroczysty pochód par zwany tam „Zapustowym pśeśěgiem".

Więcej o staropolskich Zapustach:

www.wilanow-palac.art.pl/staropolskie_zapusty.html

www.wilanow-palac.art.pl/o_staropolskich_zwyczajach_karnawalowych.html

Zapusty na Łużycach:

www.cottbus.de

W odniesieniu do wierzeń rodzimych i słowiańskich jakie pojawiają się w obrzędowości Zapustów polecamy również:

Joanna i Ryszard Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, LSW, Warszawa 1975.




liniaszara.jpg

Dziewanna Gromniczna

2014-01-29,22:35:25

"Pamiętam te piaski nad wodą,
Gromniczne pamiętam dziewanny
I poszept tych fal nieustanny,
Co pieśni tajemnic bezsłownych więziły
Moją duszę młodą."
-- Jan Kasprowicz (1860 - 1926)

16_Dziewanna_Gromniczna_iko.jpg

Dziewanna Gromniczna - czczona z początkiem lutego, w późnych wierzeniach polskich znana jako Matka Boska Gromniczna. Jej płonąca świeca strzeże przed uderzeniem gromu, atakiem wilków i wymarznięciem ozimin. Równocześnie jednak bierze w opiekę zarówno ludzi, zwierzęta domowe jak i wilki. Jako postaci świetlistej odpowiadają jej między innymi Wilcza Gwiazda (Wieczorna Wenus), staropolska Dziewanna, rzymska Diana oraz celtycka Brigid (w czas święta Imbolc). Knoty Gromnic wykonywano dawniej z łodyg dziewanny, a ich przystrojenie - podobnie jak utożsamiany z Dziewanną wiosenny Gaik - z gałęzi świerkowych. Autor ilustracji: Kazimierz Perkowski, grafika wykonana na podstawie rekonstrukcji postaci bóstwa w opracowaniu Grzegorza Niedzielskiego, tłumaczenie angielskie: Przemko z Koła.

Więcej:

Krótkie wprowadzenie do tematyki autorstwa Dawida Walkowiaka: Gromnica
Opracowanie Grzegorza Niedzielskiego: Dziewanna – pani lasów i gajów

Dziewanna Gromniczna - worshipped at the beginning of February, in later Polish beliefs known as Our Lady of the Blessed Thunder Candle (pol. Gromnica - derrived from the world "grom" meaning thunder). Her lit candle protects from thunder, wolf attack and freezing of the winter corn. At the same time it protects people, domestic animals and wolves. In her lucent form she is represented by the Wolf Star (evening Venus), old Polish Dziewanna (Devana), Roman Diana and Celtic Brigid (during the Imbolc festival). The wicks for the candles were earlier made of the mullein (pol. dziewanna) stem, and their decorations – similar to spring’s Gaik, identified with Dziewanna – are made of spruce twigs. Illustration: Kazimierz Perkowski, graphics based on reconstruction of the goddess as developed by Grzegorz Niedzielski, English translation: Przemko z Koła.


liniaszara.jpg

Kolędnicy

2013-12-20,21:56:34



Gloger_Rok_Polski_Kolednicy_iko.jpg

Kolędnicy z życzeniami i wizytą w dworku szlacheckim.
Rysunek M.E. Andriollego (w: Zygmunt Gloger, Rok Polski, 1900).


liniaszara.jpg

Jaś odnaleziony (część druga)

2013-12-15,12:06:57



Gospodarz_i_Jasiek_Zloty_Rog-Wesele1972.jpg
Jasiek (Marek Perepeczko) otrzymuje Złoty Róg, "Wesele"
S. Wyspiańskiego w ekranizacji A. Wajdy (1972).


Ludowy Jaś
- dzielny heros, obrzędowy sprawca burzy i deszczu, również wieczny wędrowiec i unoszący się w przestworzach wojownik. Niczym Księżyc „bieżący przeciw nocy” i rozjaśniający jej mroki. Wreszcie Jaś to zalotnik uwodzący Jutrzenkę-Zorzę. Wszystko to odnajdujemy w już niemal zapomnianych polskich wierzeniach ludowych jakie zdołano uchwycić i zapisać na przełomie XIX i XX wieku. Zapraszamy do lektury drugiej części cyklu "Jaś odnaleziony".


liniaszara.jpg

Andrzejki

2013-11-28,19:37:25


Andrzejki_i_William_iko.jpg

Skąd pochodzić mogą wróżby i zwyczaje andrzejkowe? Angielski mnich i historyk William z Malmesbury, opisując pogańskie wierzenia Połabian (Lechitów/Słowian Zachodnich) w okresie ich przymierza z cesarzem Henrykiem III (1039-1056), pisze:

"Vindelici [Połabianie] zaś czczą Fortunę, ustawiwszy jej wyobrażenie w najsławniejszym miejscu, umieszczają w jej prawej ręce róg z napojem, który, z miodu i wody zrobiony, nazywamy greckim słowem hydromellum. [...] Tam ostatniego dnia listopada, siedząc wkoło wspólnie próbują i, jeśli róg znajdą pełnym, cieszą się z głośnym okrzykiem, gdyż tak im róg zwiastuje na przyszły rok obfitość plonów i pomyślność we wszystkim, jeśli zaś jest przeciwnie - rozpaczają."

liniaszara.jpg

Forum Weneda.net - Mitologia staropolska

2013-11-26,23:26:25


Forum_Weneda_Mitologia_Staropolska2.jpg


Forum naszego serwisu od dziś oficjalnie uruchomione! Forum dostępne jest pod adresem www.forum.weneda.net, a jego podstawowa tematyka to oczywiście mitologia i obrzędowość staropolska oraz ludowa. Więcej informacji o idei projektu publikujemy na stronie www.weneda.net.

Zapraszamy!



liniaszara.jpg

Jaś odnaleziony (część pierwsza)

2013-11-23,13:10:00

Marek_Perepeczko-Jasiek_Wesele_1972.jpg
Jasiek (Marek Perepeczko) gubiący Złoty Róg, "Wesele"

S. Wyspiańskiego w ekranizacji A. Wajdy (1972).

Jaś
, Jasiek, Jasień, Jach, Jasz to znane wszystkim imię. Dziś jednak mało kto już pamięta, że Jaś to również niezwykle istotna, a nawet pierwszoplanowa postać w polskich wierzeniach ludowych. Z kolei Jasza/Jasz lub Jaśa, Jasa, Jesza to bóg, w tym gromowładca wzmiankowany w szeregu źródeł jako rodzimy dla wierzeń staropolskich. W znanych nam obecnie źródłach odnotowany po raz pierwszy w Postylli Koźmińczyka z roku 1405. Czy zatem ludowego herosa Jasia i staropolskiego boga Jasza może coś łączyć? Czy w jakimś zakresie mamy tu do czynienia z jedną i tą samą postacią? Zapraszamy do lektury pierwszej części opracowania "Jaś odnaleziony" autorstwa Kazimierza Perkowskiego.

liniaszara.jpg

Rogale świętomarcińskie na Dzień Niepodległości

2013-11-09,11:01:44




Fot. Wikipedia.

Słynne rogale wypiekane powszechnie na 11 listopada w Wielkopolsce (ale nierzadko i w innych regionach kraju dzięki popularyzacji tej smakowitej tradycji) stanowią - jak często się uważa - żywotny ślad ofiary zastępczej wobec składanego wcześniej wołu. I my podzielamy to zdanie. Katolickie wspomnienie świętego Marcina odpowiada bowiem ściśle jesiennemu wspomnieniu św. Jerzego w Prawosławiu. Z kolei ten ostatni święty, jak powszechnie się uważa, zarówno w Katolicyzmie jak i Prawosławiu, przejmował w trakcie chrystianizacji kult boga gromowładnego: w wierzeniach europejskich otwierającego i zamykającego okres wegetacji. W naszym kraju według źródeł staropolskich był to bóg Jasz lub Piorun.

W jaki jednak sposób lunarna i obrzędowa symbolika rogala mogła nawiązywać do kultu bóstwa gromowładnego? Otóż biały/siwy byk to zwierzę zwykle poświęcone gromowładcy, a w polskich wierzeniach ludowych wół/byk to zarówno wyobrażenie Księżyca jak i "ryczącego" gromu. Do tego, jak zauważyli prof. Marek Cetwiński i prof. Marek Derwich w znakomitych „Herbach, legendach i dawnych mitach”, dawni naczelni bogowie lechiccy i szerzej słowiańscy posiadali najprawdopodobniej ścisły związek z ożywczą mocą Księżyca.



liniaszara.jpg

Podanie o Piaście i Popielu

2013-10-27,23:58:59


W linku poniżej przedstawiamy recenzję książki prof. Jacka Banaszkiewicza - "Podanie o Piaście i Popielu" - jednej z najważniejszych publikacji jakie poruszają temat mitologii staropolskiej. W pracy tej Jacek Banaszkiewicz zwraca szczególną uwagę na dotychczas ukryte bogactwo naszej rodzimej mitologii, a równocześnie ukazuje jej szeroki, europejski wymiar. Omówione zostają między innymi tak ważne dla naszej przeszłości postacie jak Piast, Rzepica (Rzepka), Siemowit, Lestek, Siemomysł czy Popiel oraz ich mitologiczne cechy i funkcje, które wskazują raczej na dawne naczelne bóstwa Polan niż sylwetki historyczne.

Podanie o Piaście i Popielu - Recenzja



liniaszara.jpg

Barbaricum czy Christianitas?

2013-10-13,09:50:02





Barbaricum czy Christianitas? Trzeciego października w krakowskim Rynku Podziemnym odbyła się debata w której udział wzięli prof. Karol Modzelewski i bp dr hab. Grzegorz Ryś. W jej trakcie poruszono kwestię przenikania wierzeń pogańskich i chrześcijańskich na terenie Europy, w tym oczywiście w Polsce. Omówiono między innymi podanie o Piaście, które jawi się na tle europejskim jako typowy mit założycielski z przeświadczeniem pochodzenia od wspólnego przodka, najczęściej boga jako opiekuna i ojca plemienia. Tu przypomnijmy, że polański Piast od dłuższego już czasu identyfikowany jest w badaniach jako dawny bóg Polan.

liniaszara.jpg

Matka Boska Zielna i dawna Bogini

2013-08-15,11:59:13


15_Marzanna_iko.jpg

Ludowe święto Matki Boskiej Zielnej, dawniej także Zaśnięcia i Śmierci Matki Boskiej, rozpoczynające w Polsce okres dożynkowy, to żywotny ślad kultu bogini zbóż, ziemi i urodzaju. Najczęściej była to domena bogiń zaświatowych, również opiekunek dusz, bliskich pierwotnemu obrazowi Matki Ziemi - takich jak Demeter i Cerera. W wierzeniach staropolskich boginią taką jest Marzanna, kojarzona w przekazach zarówno z Cererą jak i z ludowym kultem Matki Boskiej Zielnej (dziś często znany już tylko jako Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny) w Gnieźnie czy świętokrzyskiej Świętomarzy. To Marzannie i Dziewannie składano w ofierze wieńce oraz (tak jak bogini Demeter czy kaszubskiej Welewicie) ziarna zbóż, a wiosenne wyobrażenie Marzanny do dziś wykonywane jest ze słomy zbożowej.

Więcej o postaci tej bogini: www.bogowiepolscy.net/marzanna-1.html

liniaszara.jpg



tani cms